درمان شقاق مقعد (آنال فیشر) با جراحی اسفنکتروکتومی و فیشرکتومی

بیماری آنال فیشر که با عناوین مختلفی نظیر شقاق مقعد، فیشر مقعد یا زخم شقاق خوانده می‌شود به پارگی کوچک در بافت نازک و مرطوب مخاطی مقعد گفته می‌شود. این ناهنجاری اغلب هنگام دفع مدفوع بزرگ و سفت رخ می‌دهد. آنال فیشر اغلب با درد و خونریزی و گاهی اسپاسم یا گرفتگی حلقه عضلات در انتهای مقعد (اسفینکتر) در حین اجابت مزاج همراه است. این عارضه ممکن است در هر سنی رخ دهد اما در بین کودکان بیشتر مشاهده می‌شود. شقاق مقعد با استعمال کرم دیلتیازم و یا تزریق بوتاکس قابل درمان است. این روش‌های درمانی با شل کردن عضله اسفنکتر موجب بهبود پارگی مقعدی می‌شوند. اگر استعمال کرم و یا ترزیق بوتاکس بی‌تاثیر بود پزشک مجبور می‌شود از طریق جراحی اقدام به درمان ناهنجاری شقاق مقعد کند. لازم به ذکر است که درمان یبوست یکی از راه‌های پیشگیری از بیماری فیشر آنال است. مصرف غذاهای حاوی فیبر بالا، نوشیدن مایعات و ورزش از کشیدگی و اسپاسم عضله مقعد در حین اجابت مزاج پیشگیری کرده و کمک شایانی به دفع راحت مدفوع می‌کند.

در صورت احساس درد در هنگام اجابت مزاج و یا مشاهده خونریزی به‌صورت خون روشن و تازه روی مدفوع و یا دستمال توالت بهتر است در اسرع وقت به پزشک مراجعه نمایید. افرادی که به دلیل ابتلا به ناهنجاری آنال فیشر مزمن به برخی از درمان‌ها مقاومت نشان می‌دهند و یا دارای علائم حاد این عارضه هستند ممکن است طبق توصیه پزشک نیاز به جراحی داشته باشند. بیماری شقاق مقعد با روش‌های مختلف جراحی قابل درمان است. پزشک معمولا با معاینه بیمار می تواند نوع مناسب جراحی را تشخیص دهد. این بیماری معمولا با جراحی اسفنکتروکتومی لترال اینترنال موسوم به LIS درمان می‌شود. در طول این جراحی پزشک با ایجاد برش کوچک در عضله اسفنکتر مقعد موجب کاهش اسپاسم و درد و همچنین تسریع روند بهبود می‌گردد. طبق تحقیقات به عمل آمده جراحی موثرترین روش درمان شقاق مقعد مزمن است. اگر به دنبال درمان قطعی شقاق (فیشر) هستید می‌توانید با مراجعه به کلینیک دکتر خان محمدی و معاینه دقیق، در صورت صلاح‌دید پزشک از روش جراحی برای درمانتان بهره مند شوید. برای دریافت اطلاعات بیشتر یا رزرو نوبت می‌توانید با شماره‌ ۰۲۱۴۴۰۱۲۱۵۳ تماس حاصل فرمایید.

علت ایجاد فیشر مقعد چیست؟


علل شایع آنال فیشر عبارتند از:

  •  دفع مدفوع بزرگ و یا سفت
  •  یبوست و کشیدگی عضله در حین مدفوع
  •  اسهال مزمن
  •  التهاب در ناحیه مقعد و راست روده که ناشی از بیماری کرون است و یا سایر بیماری‌های التهابی روده
  •  زایمان

علل کمتر شایع آنال فیشر عبارتند از:

  •  سرطان مقعد
  •  ایدز
  •  بیماری سل
  •  سیفلیس
  •  تبخال یا هرپس

نشانه‌های این بیماری چیست؟


علائم شقاق مقعدی شامل:

  •  درد در حین مدفوع که اغلب شدید است.
  •  درد بعد از مدفوع که معمولا چند ساعت طول می کشد.
  •  مشاهده خون در کاسه توالت و یا دستمال توالت بعد از مدفوع
  •  خارش یا تحریک اطراف مقعد
  •  مشاهده ترک پوستی اطراف مقعد
  •  برجستگی کوچک و یا منگوله پوستی (ضایعه پوستی) در اطراف آنال فیشر

آنال فیشر باعث بروز چه عوارضی می‎شود؟


عوارض جانبی فیشر مقعدی عبارتند از:

  •  عدم بهبود: درصورتی که شقاق مقعدی ظرف 6 ماه درمان نشده و مزمن شود نیاز به مداخله درمانی بیشتری خواهد داشت.
  •  بازگشت: لازم به ذکر است که بازگشت بیماری آنال فیشر در افرادی که سابقه این بیماری را دارند امکان پذیر است.
  •  پارگی یا گسترش پارگی مقعدی به عضلات اطراف: گاهی اوقات شکاف مقعدی ممکن است به حلقه عضله‌ای که موجب بسته شدن مقعد می‌شود امتداد یافته و فرآیند بهبود را با مشکل مواجه نماید. عدم پیگیری و درمان بیماری شقاق مقعدی موجب بروز چرخه‌ای از مشکلات و ناراحتی‌ها می‌شود که ممکن است جهت کاهش درد، ترمیم و یا حذف فیشر به مداخلات پزشکی و جراحی نیاز باشد.

راه‌های تشخیص بیماری


درصورت امکان پزشک از طریق معاینه انگشتی راست روده، بیماری فیشر مقعدی را تشخیص می‌دهد. در طول این آزمایش که به معاینه انگشتی رکتال معروف است پزشک با پوشیدن دستکش و یا با کمک لوله کوتاه و مجهز به نور (آنوسکوپ) اقدام به معاینه مقعد بیمار می‌کند. اگر این روش برای بیمار دردناک و غیرقابل تحمل باشد پزشک مجبور خواهد بود تنها از طریق مشاهده وضعیت مقعد بیماری را تشخیص دهد. شقاق مقعدی حاد بیشتر دارای پارگی شبیه به پارگی کاغذ است اما در شقاق مقعدی مزمن علاوه بر پارگی شاهد برجستگی و ضایعات پوستی داخلی (زائده نگهبان) و خارجی (پاپیلا هیپرپروفیه) هستیم. موقعیت فیشر اغلب سرنخ‌هایی درخصوص علل بروز چنین ناهنجاری را می‌دهد. فیشرهایی که به جای پشت و جلوی مقعد در یک طرف دهانه مقعد رخ می‌دهند اغلب ناشی از اختلالاتی نظیر بیماری کرون هستند. اگر فردی به بیماری‌های نهفته مشکوک باشد ممکن است به آزمایشات بیشتر نیاز باشد:

  •  سیگموئیدوسکوپی منعطف: در طول این روش، لوله بسیار کوچک و منعطف که دستگاه ضبط تصویر کوچک به انتهای آن متصل است به انتهای روده بزرگ بیمار ترزیق می‌شود. این آزمایش در بیماران کمتر از 50 سال که علائمی از بیماری‌های روده و یا سرطان روده ندارند اجرا می‌شود.
  •  کولونوسکوپی: در طول این روش برای معاینه کل روده راست یک لوله منعطف به داخل رکتوم تزریق می‌شود. این روش در بیماران کمتر از 50 سال و افرادی که علائم بیماری‌های خطرناک نظیر سرطان روده و یا درد شکم و اسهال دارند انجام می‌شود.

درمان‌های غیرجراحی


در صورتی که بیمار با مصرف غذاهای حاوی فیبر بالا و مصرف نوشیدنی مشکل یبوست را درمان نماید بیماری آنال فیشر ظرف چند هفته درمان می‌شود. خوابیدن در آب گرم به مدت 10 تا 20 دقیقه چندین بار در طول روز خصوصا بعد از اجابت مزاج کمک شایانی به شل شدن عضله اسفنکتر و درمان شقاق مقعدی می‌کند. در صورتی که علائم ناهنجاری همچنان ادامه یابد ممکن است به درمان‌های بیشتری نیاز باشد. در چنین شرایطی پزشکان موارد زیر را توصیه می‌کنند:

  •  استعمال خارجی نیتروگلیسیرین موجب افزایش جریان خون در فیشر و شل شدن عضله اسفنکتر و بهبود بیماری می‌شود. هنگامی که سایر اقدامات محافظه کارانه تاثیری در بهبود ناهنجاری نداشته باشد پزشک به تجویز نیتروگلیسیرین متوسل می‌شود.
  •  کرم‌های بی حسی موضعی نظیر هیدروکلراید لیدوکائین ممکن است موجب کاهش درد شود.
  •  تزریق بوتاکس نوع A موجب از کار انداختن عضله اسفنکتر و رفع گرفتگی و اسپاسم‌ها می‌شود.
  •  مصرف داروهای فشارخون نظیر نیفیدیپین (پروکاردیا) یا دیلتیازم (کاردیزم) موجب شل شدن عضله اسفنکتر می‌شود. اگر مصرف نیتروگلیسیرین بی‌تاثیر بود و یا با عوارض جانبی همراه بود ممکن است بیمار مجبور باشد این داروها را ماه‌ها به صورت خوراکی و یا استعمالی مصرف کند.

آماده سازی جراحی آنال فیشر


جراحی فیشر معمولا به‌صورت سرپایی در بیمارستان انجام می‌شود. اقدامات قبل از عمل توسط جراح توضیح داده خواهد شد. به عنوان مثال افراد سیگاری باید ترک کنند چرا که سیگار خطر ابتلا به عفونت را بعد از جراحی افزایش داده و موجب اختلال در روند بهبود می‌شود. سیگار می‌تواند تاثیرپذیری جراحی را کمتر کرده و منجر به عوارض جانبی شود. طبق توصیه پزشک بیمار باید قبل از جراحی ناشتا باشد یعنی حدودا 6 ساعت قبل از جراحی باید از خوردن و آشامیدن اجتناب کند. پزشک در برخی مواقع جهت پیشگیری از لخته شدن خون در رگ‌های پا به بیمار توصیه می‌کند از جوراب‌های کمپرس (فشرده سازی) استفاده نماید. گاهی تزریق داروی انعقاد خون به نام هپارین به جای این جوراب‌ها و یا درکنار آن‌ها پیشنهاد می‌شود.

در طول جراحی چه اتفاقی می‌افتد؟


بیماری شقاق مقعدی با انواع مختلف جراحی‌ها قابل درمان است. جراح نوع مناسب جراحی و درمان را تشخیص می‌دهد. درصورتی که فیشر آنال با جراحی بهبود نیافت ممکن است به جراحی مجدد و یا روش درمانی دیگر نیاز باشد. انواع روش‌های جراحی فیشر مقعد عبارتند از:

اسفنکتروکتومی لترال اینترنال

این روش یکی از رایج‌ترین تکنیک‌های جراحی شقاق مقعد می‌باشد. در طول این روش، جراح با ایجاد برش کوچک، عضله اسفنکتر داخل مقعدی را از کار می‌اندازد. از بین 100 بیماری که با این روش جراحی می‌شوند معمولا 95 نفر بهبود می‌یابند. این نوع جراحی برای زنان باردار و یا افرادی که به بیماری اسهال مزمن مبتلا هستند مناسب نیست.

فیشرکتومی

اگر جراح تشخیص دهد که بیمار بعد از جراحی اسفنکتروکتومی ممکن است دچار بی اختیاری در ادرار شود روش فیشرکتومی را توصیه خواهد کرد. بی‌اختیاری بعد از جراحی به دلایل مختلفی نظیر ابتلا به دیابت یا سندروم روده تحریک‌پذیر رخ می‌دهد. در طی فیشرکتومی، جراح تمام پوست آسیب دیده اطراف فیشر آنال را حذف می‌کند. این کار به درمان و بهبود شقاق کمک می‌کند.

فلپ پیشرفته

اگر ناهنجاری شقاق پیشرفته باشد جراح پوست ناحیه آسیب دیده مقعد را با بخشی از پوست ناحیه سالم مقعد پیوند می‌زند. در صورت عدم بهبود زخم شقاق، این روش ممکن است به‌طور همزمان با جراحی اسفنکتروکتومی و یا بعد از آن انجام شود.

انتظارات بعد از عمل

تاثیر جراحی از طریق بیهوشی عمومی یا بی‌حسی نخاعی با داروی آرامش‌بخش و یا بدون آن در همه افراد متفاوت است. عدم تعادل و یا احساس گنگی بعد از جراحی کاملا طبیعی است و معمولا ظرف 24 ساعت برطرف می‌شود. در چنین شرایطی توصیه می‌شود از انجام کارهای خطیر نظیر کار با ماشین آلات و یا امضای سند و قرارداد مهم خوداری کرده و توصیه‌های پزشک را به خوبی رعایت کند. بهتر است تا از بین رفتن کامل تاثیر داروی بیهوشی بیمار استراحت نماید. گاهی بیمار جهت تسکین درد و ناراحتی بعد از عمل به مسکن نیاز خواهد داشت. بعد از احساس بهبودی، بیمار می‌تواند بیمارستان را ترک کند اما در صورت ممکن بهتر است رانندگی نکند.

مراقبت‌ها و تغذیه بعد از جراحی

درد و ناراحتی فیشر بعد از جراحی به وضوح کمتر از قبل خواهد شد. اگر نیازی به داروی مسکن باشد می‌توان با مراجعه به داروخانه‌ها مسکن‌های بدون نسخه نظیر پارستامول و یا ایبوپروفن تهیه کرد. البته توصیه می‌شود قبل از مصرف هر نوع مسکن با پزشک مشورت کرد. از آن‌جایی که مصرف داروهای مسکن حاوی کدئین موجب یبوست می‌شوند بنابراین توصیه می‌شود بیمار از مصرف آن‌ها خودداری کند. همیشه قبل از مصرف دارو بهتر است اطلاعات مربوط به آن را مطالعه کنید. جراحان معمولا بعد از عمل، جهت پیشگیری از یبوست به بیماران داروهای ملین تجویز کرده و یا مصرف مکمل‌های فیبر را توصیه می‌کنند. مصرف زیاد مایعات یا خوراکی‌های حاوی فیبر زیاد مانع بازگشت آنال فیشر می‌شود. لازم به ذکر است که میوه، سبزیجات و غلات کامل حاوی فیبر فراوان هستند. ممکن است جهت بهبود طبیعی نیازی به بخیه نباشد و محل جراحی باز بماند. شستن آرام مقعد با آب و صابون بعد از هر وعده اجابت مزاج، موجب می‌شود فیشر ظرف 14 روز و بدون زخم بهبود یابد. دوره بهبود معمولا در افراد متفاوت است و بهتر است بیمار دستورالعمل‌های جراح را به خوبی رعایت کند.

چه زمانی مراجعه سریع به پزشک ضروری می‌شود؟


در صورت مشاهده هر یک از مواردی که دراین قسمت معرفی می‌کنیم بیمار باید در اسرع وقت به پزشک مراجعه کند:

  •  تب 101 درجه فارنهایت و یا بالاتر که می‌تواند نشانه عفونت باشد.
  •  قرمز شدن پوست اطراف محل جراحی که می‌تواند نشانه عفونت پوستی باشد.
  •  مشاهده علائم عفونت حاد نظیر بوی نامطلوب و ضخامت در محل برش‌های جراحی
  •  استفراق، حالت تهوع و انسداد شکمی (نفخ)
  •  تشدید درد و عدم کاهش آن حتی بعد از مصرف مسکن
  •  خونریزی شدید و مداوم
  •  اختلال در ادرار همانند قبل از جراحی
  •  تشدید تورم پاها و اختلال ناگهانی در تنفس که می‌تواند نشانه لخته شدن خون باشد.
  •  کوتاه شدن تنفس و درد در ناحیه قفسه سینه

عوارض جانبی


بعد از جراحی برخی از بیماران ممکن است به‌ طور موقت دچار عوارض جانبی شوند. در صورت مشاهده هر نوع عوارض جانبی بهتر است با پزشک در میان گذاشت. شایان ذکر است که بعد از جراحی فیشر معمولا بیمار درد زیادی احساس نخواهد کرد. ممکن است بیمار در ناحیه مقعد برای مدت کوتاه درد خفیفی احساس کند اما این درد موقت بوده و اغلب ظرف 14 روز برطرف می شود. کبودی اطراف ناحیه درمان فیشر کاملا طبیعی است، نگرانی خاصی ندارد و بدون درمان برطرف می‌شود.

هزینه جراحی شقاق چقدر است؟


هزینه جراحی فیشر مقعد به عوامل زیادی بستگی دارد از جمله نوع جراحی، شدت بیماری، تجربه جراح، هزینه‌های کلینیک و پزشک، عکس‌ها و آزمایش‌های قبل و بعد عمل و بسیاری فاکتورهای دیگر. برای اطلاع یافتن از هزینه دقیق جراحی آنال فیشر می‌توانید قبل از عمل با پزشک خود مشورت نمایید.