درمان کیست مویی یا سینوس پیلونیدال با جراحی و درمان خانگی

کیست پیلونیدال یا کیست مویی کیسه‌ای غیرطبیعی در پوست است که معمولاً حاوی ذرات پوست و مو است. سینوس پیلونیدال یا کیست مویی تقریباً همواره نزدیک استخوان دنبالچه در بالای شکاف باسن ایجاد می‌شود. کیست پیلونیدال معمولاً زمانی شکل می‌گیرد که مو پوست را سوراخ کند و در پوست گیر بیفتد. اگر کیست مویی عفونت کند، آبسه‌ی به وجود آمده غالباً بسیار دردناک خواهد بود. کیست پیلونیدال عموماً در مردان جوان ایجاد می‌شود و کیست موئی معمولاً عودکننده است. افرادی مانند رانندگان ماشین‌های باری سنگین، که مدت طولانی می‌نشینند، بیشتر در معرض خطر ایجاد کیست مویی قرار دارند. با ایجاد یک برش کوچک می‌توان کیست را تخلیه کرد یا این که کیست را با انجام جراحی برداشت.

اگر کیست پیلونیدال عفونی مزمن به شیوه مناسب درمان نشود، احتمال ابتلا به نوعی سرطان پوست، موسوم به کارسینوم سلول سنگفرشی افزایش می‌یابد. بنابراین در صورت مشاهده هر گونه نشانه یا علامت کیست پیلونیدال، حتماً به جراح عمومی مراجعه کنید. جراح عمومی نوع کیست را با معاینه کردن ضایعه تشخیص می‌دهد. پیش‌آگهی کیست موئی معمولاً خوب است و کیست غالباً با انجام جراحی درمان می‌شود. متاسفانه اگر سینوس پیلونیدال یا بافت همبند گسترده ایجاد شود، احتمال عود کردن آبسه بالا خواهد بود. جهت دریافت نوبت مشاوره و یا رزرو وقت با شماره‌ی ۰۲۱۴۴۰۱۲۱۵۳ تماس بگیرید.

علل


علت دقیق کیست پیلونیدال مشخص نیست. اما علت ایجاد اکثر کیست‌های پیلونیدال موهای سستی است که در پوست نفوذ می‌کند. سایش و فشار، کشیده شدن پوست روی پوست، پوشیدن لباس تنگ، دوچرخه سواری، نشستن طولانی مدت و عامل‌های مشابه، باعث می‌شود که مو درون پوست رشد کند. بدن مو را به عنوان یک شیء خارجی می‌شناسد و در واکنش به آن کیستی را اطراف مو ایجاد می‌کند. روند بالا توضیحی مناسب برای موارد نادر کیست‌های پیلونیدال است که در بخش‌های دیگری از بدن به جز نزدیک استخوان دنبالچه ایجاد می‌شود. برای مثال آرایشگرها و پشم‌چینان در پوست بین انگشتان دست با کیست پیلونیدال مواجه می‌شوند.

عامل‌های خطر


عامل‌های خطر زیر احتمال ایجاد کیست پیلونیدال را افزایش می‌دهد:

  • جنسیت مردانه
  • در دوران جوانی بودن، کیست موئی عموماً در بازه سنی 30 ـ 20 سال ایجاد می‌شود.
  • چاقی
  • فعالیت نداشتن
  • اشتغال در حرفه‌هایی که نشستن طولانی مدت را ایجاب می‌کند.
  • پرپشت بودن موهای زائد بدن
  • موهای زبر یا خشک داشتن

علائم


کیست پیلونیدال پس از عفونت کردن ورم می‌کند و آبسه چرکی ایجاد می‌شود. نشانه‌ها و علائم کیست موئی عفونی عبارت است از:

  • درد
  • قرمز شدن پوست
  • ترشح چرک یا خون از منافذ پوست
  • استشمام بوی ناخوشایند از چرک ترشح شده

تشخیص


جراح عمومی برای تشخیص کیست پیلونیدال، ابتدا معاینه بالینی انجام می‌دهد و سوال‌هایی مانند موارد زیر را درباره کیست از بیمار می‌پرسد:

  • علائم نخستین بار چه زمانی بروز یافته است؟
  • آیا این مشکل قبلاً سابقه داشته است؟
  • آیا تب نیز داشته‌اید؟
  • چه داروها یا مکمل‌هایی مصرف می‌کنید؟

کیست پیلونیدال شبیه به برجستگی، ورم یا آبسه‌ای است که در شکاف باسن ایجاد می‌شود، کیست دردناک و به لمس حساس است و احتمالاً ترشح یا خونریزی دارد، یعنی سینوس پیلونیدال است. قرار داشتن کیست در بالای باسن علامت اصلی کیست پیلونیدال است. اگر عفونت شدید باشد، آزمایش خون برای تشخیص دقیق انجام می‌شود. تشخیص کیست پیلونیدال معمولاً نیازی به تصویربرداری ندارد.

درمان


برش و تخلیه

برای درمان کیست پیلونیدال ابتدا باید عفونت (آبسه) آن تخلیه شود، برای این کار معمولاً نیشتر به کیست زده می‌شود. درمان "برش و تخلیه" (I&D) تحت بیهوشی عمومی یا با تزریق داروی بی‌حسی موضعی انجام می‌شود و جراح عمومی ذرات پوست و چرک را از داخل حفره کیست تخلیه می‌کند. در روش دیگر برشی جانبی ایجاد و کیست تخلیه می‌شود و فرورفتگی‌های میانی راه یافته به زیر پوست برداشته می‌شود.

جراحی

اگر بافت همبند گسترده یا مجرای سینوسی مزمن در ناحیه کیست پیلونیدال پیدا شود، جراحی گسترده‌تری باید برای برداشتن آبسه انجام شود. در عمل برداشتن کیست (کیستکتومی) پیلونیدال کیست یا مجاری خارج شده از سینوس برداشته می‌شود. در عمل لیفت (بالا بردن) شکاف باسن یا عمل تعدیل شده Karydakis فقط پوست آسیب دیده، و نه بافت عمیق‌تر برداشته می‌شود و برش بیشتر به سمت پهلو زده می‌شود تا روند التیام سریع‌تر انجام شود. دیگر روش‌های جراحی کیست پیلونیدال عبارت است از: فلپ لیمبرگ، زد پلاستی و فلپ چرخشی که در آن مقادیر بیشتری از بافت برداشته می‌شود. البته این روش‌ها خط نخست درمان جراحی محسوب نمی‌شود.

متخصص پس از جراحی یکی از دو روش زیر را انتخاب می‌کند:

  • زخم را باز می‌گذارد. زخم باز گذاشته و پانسمان می‌شود تا به مرور از داخل التیام یابد. در این حالت دوران جوش خوردن زخم طولانی‌تر است، اما احتمال عود کردن عفونت کیست موئی کمتر است.
  • جراح زخم را بخیه می‌زند و می‌بندد. هرچند دوران بهبود کوتاه‌تر است، اما احتمال عود کردن کیست عفونی بیشتر است. برخی جراحان برش را در کنار شکاف باسن ایجاد می‌کنند، محلی که التیام یافتن زخم در آنجا بسیار دشوار است.

دوران بهبود


پس از جراحی مراقبت از زخم بسیار مهم است. پزشک یا پرستار دستورات کاملی را درباره شیوه تعویض پانسمان، روند عادی جوش خوردن زخم و زمان تماس با پزشک به بیمار ارائه می‌دهد. همچنین از بیمار خواسته می‌شود که موهای دور محل جراحی را بتراشد تا موها وارد زخم نشود.

چگونگی دوران بهبود کیست پیلونیدال به این موضوع بستگی دارد که آیا زخم باز گذاشته شده یا بسته شده است. اگر زخم باز باشد ـ یعنی این که جراح بافت را برداشته باشد، حفره ایجاد کرده باشد و بدن در حال التیام دادن زخم از داخل باشد ـ 8 هفته طول می‌کشد تا زخم جوش بخورد و بافت همبند روی زخم را بپوشاند. اما اگر جراح زخم را بخیه زده و بسته باشد، زخم سریع‌تر التیام می‌یابد، البته احتمال بروز عفونت مجددی که جوش خوردن زخم را به تاخیر می‌اندازد، وجود دارد. دوران بهبود روش تعدیل یافته Karydakis یا لیفت شکاف باسن حدود 4 هفته است. در کل التهاب شش روز استمرار دارد و رشد بافت جدید تا دو ماه ادامه دارد.

درمان خانگی


درمان‌های خانگی زیر با هدف تسکین درد و رفع ورم انجام می‌شود:

  • حمام نشیمن: وان را آن‌قدر پر از آب گرم کنید که وقتی در آن می‌نشینید، آب گرم تا نزدیکی لگن برسد. نشستن در آب گرم درد را تسکین می‌دهد و احتمال وخیم‌تر شدن وضعیت کیست را کاهش می‌ دهد.
  • مصرف مکمل‌های زینک و ویتامین ث به التیام یافتن زخم کمک می‌کند. مصرف ویتامین آ نیز برای ترمیم بافت موثر است. درباره مقدار مناسب این مکمل‌ها با پزشک مشورت کنید.
  • روغن‌های اساسی مانند روغن درخت چای و روغن مریم گلی کیست ملتهب را تسکین می‌دهد و حتی با عفونت مقابله می‌کند.
  • زدن روغن کرچک به کیست باعث کاهش التهاب می‌شود.
  • بالش یا کوسن زیرنشمینی طبی کمک می‌کند تا بیمار هنگام نشستن راحت‌تر باشد.
  • ورزش منظم با افزایش دادن جریان خون، روند التیام را تسریع می‌کند.

برخی معتقداند که زدن مستقیم سیر خام به کیست، به کاهش عفونت کمک می‌کند، اما سیر به شدت پوست را تحریک می‌کند و زخم را باز می‌کند. قبل از مصرف مکمل‌های گیاهی یا درمان‌های خانگی طبیعی حتماً با پزشک مشورت کنید، چون بعضی از این مواد با داروهای مصرفی تداخل ایجاد می‌کند. به علاوه اگر کیست تخلیه شده و باز گذاشته شده باشد، بیمار باید به دقت از دستورات پزشک پیروی کند.

پیشگیری


چنانچه فرد مستعد ایجاد کیست موئی باشد یا در معرض عامل‌های خطر کیست پیلونیدال قرار داشته باشد، می‌تواند با تعدیل عامل‌های خطر از ایجاد کیست جلوگیری کند. رعایت بهداشت شرط اصلی پیشگیری از کیست پیلونیدال است. تمیز  و بدون مو نگه داشتن ناحیه و لایه‌برداری نخستین گام برای جلوگیری از تشکیل کیست موئی است. کاهش وزن و نپوشیدن لباس‌هایی که به استخوان دنبالچه ساییده می‌شود، از التهاب یا عفونت جلوگیری می‌کند. همچنین تغییر شیوه نشستن و اجتناب از نشستن در وضعیت تحریک کننده استخوان دنبالچه نیز از ایجاد کیست موئی پیشگیری می‌کند. همچنین بهتر است از بالش زیرنشیمنی استفاده شود تا فشار از روی استخوان دنبالچه برداشته شود، بالش دوناتی شکل هموروئید برای بیماران دارای کیست موئی مناسب نیست.