جراحی فیستول (آبسه) مقعد با روش فیستولوتومی و چسب فیبرین

مقعد دهانه‌ای خارجی است که مدفوع از راه آن از بدن خارج می‌شود. تعدادی غده کوچک داخل مقعد وجود دارد، اگر یکی از این غده‌ها مسدود شود، آبسه، یعنی حفره‌ای عفونی ایجاد می‌شود. برای درمان آبسه مقعدی معمولاً باید عفونت آن تخلیه شود، البته بعضی آبسه‌ها خود به خود تخلیه می‌شود. حدود نیمی از این آبسه‌ها داخل فیستولی شکل می‌گیرد که در آن مجرای کوچکی غده عفونی داخل مقعد را به دهانه روی پوست اطراف مقعد متصل می‌کند. انجام جراحی معمولاً برای درمان فیستول مقعدی ضروری است. پزشک عمق و وسعت مجرای فیستول را ارزیابی می‌کند. اکثر فیستول‌ها به روش فیستولوتومی درمان می‌شود، جراح پوست و ماهیچه اطراف تونل فیستول را می‌برد و باز می‌کند و آن را به شیار بازی تبدیل می‌کند تا مجرای فیستول از داخل التیام یابد. اما برای فیستول‌های پیچیده‌تر لازم است که لوله تخلیه مخصوصی، ستون (seton)، حداقل به مدت 6 هفته در فیستول قرار داده شود و پس از آن ترمیم جراحی قطعی انجام شود. جراحی فیستول معمولاً به صورت سرپایی انجام می‌شود. پس از جراحی تونل‌های بسیار بزرگ یا عمیق لازم است که بیمار مدت کوتاهی را در بیمارستان بستری شود.

فیستول مقعدی یا آنال علائم ناراحت کننده‌ای مانند ناراحتی و تحریک پوست را ایجاد می‌کند و معمولاً خود به خود بهبود نمی‌یابد. جراحی درمان معمول فیستول مقعد است. چون فقط به روش جراحی می‌توان فیستول را به نحو مناسب درمان کرد. هدف از جراحی این است که فیستول را بدون آسیب زدن به عضلات اسفنکتر درمان کرد. اسفنکتر حلقه‌ای عضلانی است که مقعد را باز و بسته می‌کند و ممکن است آسیب دیدن آن منجر به بی‌اختیاری مدفوع و از دست دادن کنترل روده شود. پزشک و بیمار با همکاری یکدیگر درباره درمان مناسب تصمیم می‌گیرند. اگر دچار آبسه یا فیستول مقعد شده‌اید می‌توانید با مراجعه به کلینیک دکتر خان محمدی از انواع روش‌های جدید جراحی مقعد استفاده کنید. برای دریافت اطلاعات بیشتر یا رزرو نوبت می‌توانید با شماره‌ ۰۲۱۴۴۰۱۲۱۵۳ تماس حاصل فرمایید.

علل ایجاد شدن فیستول مقعد


اکثر فیستول‌ها پی‌آمد تشکیل آبسه مقعدی است. البته درصد اندکی از فیستول‌ها نیز در نتیجه ابتلا به عارضه‌های دیگری مانند بیماری کرون، بیماری‌های عفونی مقاربتی، آسیب‌دیدگی، سل، سرطان یا دیورتیکولیت ایجاد می‌شوند.

نشانه‌های این بیماری چیست؟


نشانه‌ها یا علائم فیستول مقعد به شرح زیر است:

  •  آبسه کردن مکرر مقعد
  •  درد و ورم اطراف مقعد
  •  درد هنگام اجابت مزاج
  •  خونریزی
  •  خارج شدن ترشحات (چرک) خون‌آلود یا بدبو از سوراخ اطراف مقعد. درد پس از تخلیه فیستول کاهش می‌یابد.
  •  تحریک پوست اطراف مقعد به دلیل تخلیه مداوم
  •  تب، تب و لرز و احساس خستگی و ضعف عمومی. البته عارضه‌های بسیاری با این علائم همراهند.

راه‌های تشخیص


پزشک معمولاً فیستول مقعد را حین معاینه کردن اطراف مقعد تشخیص می‌دهد و حفره خارجی پوست را بررسی می‌کند. اگر فیستول مشخص باشد، پزشک عمق و جهت مجرای فیستول را تعیین می‌کند. معمولاً چرک از فیستول خارج می‌شود.
بعضی فیستول‌ها روی سطح پوست دیده نمی‌شود. در این موارد پزشک آزمایش‌های دیگری انجام می‌دهد که با آنوسکوپی شروع می‌شود، در آنوسکوپی از وسیله خاصی برای دیدن داخل مقعد و راست روده (رکتوم) استفاده می‌شود. همچنین پزشک دستور انجام سونوگرافی یا MRI مقعد را می‌دهد تا بهتر و دقیق‌تر بتواند وضعیت مجرای فیستول را تعیین کند. چنانچه پزشک فیستول را پیدا کند، آزمایش‌های دیگری را انجام می‌دهد تا متوجه شود که آیا بیماری کرون، بیماری التهابی روده، دلیل ایجاد فیستول است یا خیر. به علاوه آزمایش خون، رادیوگرافی و کولونوسکوپی نیز انجام می‌شود. کولونوسکوپی آزمایشی است که در آن لوله منعطف و مجهز به منبع نور از راه مقعد وارد روده می‌شود. بیمار قبل از کولونوسکوپی آرام‌بخش دریافت می‌کند و در حالت بیهوشی ملایم است تا کاملاً راحت باشد.

آمادگی قبل از جراحی


جراح توصیه‌های لازم را برای آمادگی قبل از جراحی فیستول ارائه می‌دهد. برای مثال اگر بیمار سیگاری باشد، پزشک از او می‌خواهد که سیگار کشیدن را ترک کند، چون استعمال دخانیات احتمال زخم شدن یا عفونت سینه را افزایش می‌دهد، بنابراین زخم جراحی دیرتر بهبود می‌یابد و دوران بهبود طولانی‌تر می‌شود. چون بیهوشی عمومی باعث حالت تهوع می‌شود، بیمار نباید از 6 ساعت قبل از عمل چیزی بخورد. همچنین از بیمار خواسته می‌شود که جوراب طبی فشرده کننده بپوشد تا خون در سیاهرگ‌های پا لخته نشود. البته می‌توان به جای جوراب فشرده کننده یا در کنار آن، داروی ضدلخته شدن خون، هپارین، را تزریق کرد.

انواع جراحی آبسه و فیستول مقعد چگونه انجام می‌شود؟


جراح هنگام عمل فیستول مقعد سعی می‌کند که کمترین آسیب ممکن به عضلات اسفنکتر وارد شود. روش درمان فیستول مقعد غالباً به پیچیدگی و محل فیستول و قدرت عضلات اسفنکتر بیمار بستگی دارد. در ادامه روش‌های متداول درمان فیستول و آبسه مقعد را بررسی می‌کنیم.

فیستولوتومی

فیستولوتومی متداول‌ترین جراحی فیستول مقعد است که در آن جراح فیستول را از طول به طور کامل می‌برد تا باز شود، به این ترتیب فیستول به صورت بافت همبند (اسکار) صاف التیام می‌یابد. فیستولوتومی موثرترین درمان برای بسیاری از موارد فیستول مقعد است، البته این جراحی معمولاً فقط برای فیستول‌هایی مناسب است که تاحد زیادی در عضلات اسفنکتر فرو نرفته باشد، تحت این شرایط احتمال بروز بی‌اختیاری مدفوع پس از عمل حداقل خواهد بود. اگر لازم باشد که جراح بخش کوچکی از عضله اسفنکتر را حین عمل ببرد، نهایت سعی خود را می‌کند تا عضلات آسیب نبیند و مشکل بی‌اختیاری پیش نیاید. چنانچه احتمال بی‌اختیاری بالا باشد، یکی از درمان‌های زیر به جای فیستولوتومی انجام می‌شود.

تکنیک ستون

چنانچه فیستول بخش زیادی از عضله اسفنکتر را درگیر کرده باشد، جراح توصیه می‌کند که در ابتدا ستون (seton) کار گذاشته شود. ستون تکه‌ای نخ جراحی است که چند هفته در فیستول باقی می‌ماند تا آن را باز نگه دارد. ستون به تخلیه شدن فیستول و التیام یافتن آن کمک می‌کند، بدون این که نیازی به بریدن عضلات اسفنکتر باشد. جایگذاری آزادانه ستون به تخلیه فیستول کمک می‌کند، اما آن را مداوا نمی‌کند. برای درمان فیستول باید ستون محکم‌تر جایگذاری شود تا به آهستگی در فیستول فروبرود. برای به دست آوردن این اثر لازم است که چند عمل انجام شود، پزشک معالج شیوه درمان را کاملاً به بیمار توضیح می‌دهد. روش دیگر این است که چند عمل فیستولوتومی انجام شود تا جراح بخش کوچکی از فیستول را هر بار باز کند.

عمل پیشرفته فلپ

عمل پیشرفته فلپ (flap) زمانی توصیه می‌شود که فیستول بخش زیادی از عضلات اسفنکتر مقعد را درگیر کرده باشد و احتمال بی‌اختیاری مدفوع پس از انجام فیستولوتومی بالا باشد. جراح فیستول را می‌برد یا بافت آن را می‌تراشد، سپس سوراخ را در محل ورود به روده با لایه‌ای (فلپی) از بافت گرفته شده از داخل راست روده، یعنی انتهای روده، می‌پوشاند. درصد موفقیت این عمل کمتر از فیستولوتومی است، اما نیازی به بریدن عضلات اسفنکتر مقعد ندارد.

پلاگ پروتز زیستی

چنانچه احتمال بی‌اختیاری پس از فیستولوتومی بالا باشد، جایگذاری پلاگ پروتززیستی (bioprosthetic) توصیه می‌شود. این پلاگ مخروطی شکل از بافت حیوانات تهیه می‌شود و دهانه داخلی فیستول با این پلاگ بسته می‌شود. مطالعات متعدد بیانگر موثر بودن گذاشتن پلاگ برای درمان فیستول است، اما برای تایید این موضوع باید مطالعات بیشتری انجام شود.

عمل LIFT

بستن مجرای فیستول داخل اسفنکتر (LIFT) درمان نسبتاً جدیدی برای فیستول آنال است. این درمان برای مواردی توصیه می‌شود که فیستول بخش زیادی از عضلات اسفنکتر را درگیر کرده باشد و احتمال بروز عوارض پس از فیستولوتومی بالا باشد. جراح برشی را در پوست بالای فیستول ایجاد می‌کند و عضلات اسفنکتر را از هم جدا می‌کند. سپس جراح دو طرف فیستول را می‌بندد و آن را از طول شکاف می‌دهد تا کاملاً صاف و باز شود.

چسب فیبرین

درمان با چسب فیبرین در حال حاضر تنها روش غیرجراحی برای درمان فیستول مقعدی است. جراح چسب مخصوصی را در فیستول تزریق می‌کند. این درمان تحت بیهوشی عمومی انجام می‌شود. چسب فیستول را مهر و موم می‌کند تا آبسه سریع‌تر بهبود یابد. تاثیرگذاری چسب فیبرین در درمان فیستول‌های ساده کمتر از فیستولوتومی است و نتایج آن ماندگاری بالایی ندارد. با این حال چون در این روش برشی ایجاد نمی‌شود، چسب فیبرین روشی مناسب برای فیستول‌هایی است که در عضلات اسفنکتر پیش رفته است.

عوارض پس از عمل


بیمار باید استراحت کند تا اثر داروی بیهوشی برطرف شود، بیمار تا زمان از بین رفتن اثر دارو، دچار ناراحتی خفیفی می‌شود، که برای تسکین آن دارو دریافت می‌کند. زمانی که بیمار احساس بهتری پیدا کند، می‌تواند غذا یا نوشیدنی بخورد. احتمال خونریزی خفیفی پس از عمل وجود دارد. اگر خونریزی زیاد باشد یا تشدید شود، باید موضوع را به پزشک اطلاع داد.

مراقبت‌های بعد از عمل فیستول مقعد


بیمار ظرف 6 هفته بهبود می‌یابد. از بیمار خواسته می‌شود که تا زمان جوش خوردن زخم، آن را خشک و تمیز نگه دارد. اگر زخم خونریزی داشته باشد یا مایع از آن ترشح شود، می‌توان آن را پانسمان کرد. همچنین بیمار می‌تواند برای کثیف نشدن لباس‌ها از نوار بهداشتی استفاده کند. بیمار باید هر روز حمام آب داغ (حمام نشیمن) بگیرد. استحمام با آب داغ ناراحتی و درد را تسکین می‌دهد و زخم را نیز تمیز نگه می‌دارد. البته بیمار نباید هیچ چیزی را به آب اضافه کند، چون باعث تحریک شدن زخم می‌شود. چون نخستین دفع پس از عمل ناراحت کننده خواهد بود، از بیمار خواسته می‌شود که 20 دقیقه قبل از اجابت مزاج، مسکن مصرف کند. همچنین به بیمار داروی مسهل داده می‌شود تا مدفوع شل شود و دفع کمتر دردناک باشد. جراح توصیه‌های لازم را درباره رانندگی، مرخصی گرفتن، رابطه جنسی و زمان مناسب ازسرگیری فعالیت‌های روزمره اعلام می‌کند.

عوارض جراحی فیستول مقعد


پس از درمان فیستول مقعدی نیز مانند هر درمان دیگری، احتمال بروز عوارض وجود دارد. عوارض مهم پس از جراحی فیستول مقعدی عبارت است از:

  •  عفونت
  •  عود کردن فیستول
  •  بی‌اختیاری مدفوع

احتمال بروز عوارض به عامل‌هایی همچون محل فیستول آنال و روش درمان آن بستگی دارد.

هزینه عمل فیستول مقعد چقدر است؟


عوامل زیادی برای تعیین هزینه یک عمل جراحی اهمیت دارند. فاکتورهایی مانند نوع جراحی، شدت بیماری، آزمایش‌ها و داروهای قبل و بعد عمل، هزینه بیمارستان و پزشک در مشخص شدن هزینه این عمل موثر هستند. برای اطلاع یافتن از هزینه دقیق جراحی آبسه مقعد بهتر است با پزشک مشورت شود.

به این پست امتیاز دهید.
جراحی فیستول (آبسه) مقعد با روش فیستولوتومی و چسب فیبرین
5 از 1 رای